Кондратьева Сардаана Николаевна
учитель начальных классов
МБОУ «Сунтарская начальная
общеобразовательная школа им.В.Г.Павлова»
с. Сунтар Республика Саха /Якутия/
|
Сыала-соруктара, түмүктэрэ
|
1. Саха сиригэр олохтоох омуктар хайдах дьиэҕэ – уокка олороллорун билсиһии.
2. Балаҕан ис оҥоһугун үөрэтии.
3. Бэйэ норуотун культуратын, олоҕун-дьаһаҕын билэргэ, өйдуургэ, төрөөбүт дойдуга бэриниилээх буолууга иитии.
Тустаах үөрэх предметин үөрэтии түмүгэ (предметные результаты)
Үөрэх дэгиттэр дьайыылара (УУД):
Бэйэни салайынар дьаьанар дьайыы (регулятивные):
Бодоруһарга үөрэнэр дьайыы (коммуникативные):
Билэр - көрөр дьайыы (познавательные):
Тус суолталаах дьайыы (личностные):
Учуутал туттар тэрилэ: компьютер, презентация, видео, ЭУМК «Бил. Тобул. Толкуйдаа», «Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуоттарын култуурата» үөрэнэр кинигэ.
Үөрэнээччи туттар тэрилэ: «Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуоттарын култуурата» үөрэнэр кинигэ, тэтэрээт, компьютер (ноутбук) эбэтэр планшет.
|
|
|
Уруок хаамыыта
|
||
|
Уруок тутула
|
Учуутал дьайыыта
|
|
|
Тэрээһин чаас
|
-Үүммүт үтүө күнүнэн!
- Бэйэ – бэйэбитигэр үтүө күнү баҕаран илиибитинэн далбаатыаххайыҥ.
|
|
|
Ылбыт билиилэрин чиҥэтэн, саҥа тиэмэҕэ киирии
|
- Дьээрэ оҕолоор, ким миэхэ этиэй, дьиэ таһын туох диэн ааттыыр этилэрий?
- Сөп, онтон былыр ыал тэлгэһэтигэр аты баайар туох баар буолар этэй?
- Саамай сөп. Сэргэ диэн тугу ааттыыбытый?
- Тэлгэһэҕэ сэргэттэн ураты өссө туох баарый?
-Биьиги ебугэлэрбит урут олорбут дьиэлэрэ туох диэн ааттанар этэй?
- Сөп. Бүгүн биһиги уруокка туох туһунан кэпсэтэрбит буолуой?
|
|
|
Үөрэнэр соругу туруоруу, быһаарыы
|
- Саамай сөп. Бүгүҥҥү уруокка биһиги Саха сиригэр олохтоох омуктар хайдах дьиэҕэ – уокка олороллорун билсиһиэхпит.
- Биһиги өбүгэлэрбит былыр-былыргыттан олорон кэлбит дьиэлэрин – балаҕан туһунан кэпсэтиэхпит.
|
|
|
Саҥа тиэмэнэн үлэ
Учуутал кэпсээнэ
|
- Таба иитэр дьон, булчуттар, балыксыттар көһө сылдьар буолан, чэпчэки тордох дьиэлэри оҥостоллор эбит. Тордох диэн – тирии бүрүөлээх ураһа. Ураһа диэн үөһэ өттө суптугур быһыылаах дьиэ.
Эбээн кылгас кэмҥэ илуму, оттон уһуннук тохтуур сиригэр чуораа туруорар. Чукчалар ярангаларын таба тириитинэн бүрүйэн оҥостоллор.
Саха сылга иккитэ кыстыктан сайылыкка, сайылыктан кыстыкка көһөрө. Онон былыргы саха кыстык уонна сайылык балаҕаннааҕа.
Биьиги саха омук буоларбыт быһыытынан, мин эһиэхэ бугун балаҕан туһунан билиһиннэриэм. Өбүгэ саҕаттан үөскээн – төрөөн кэлбит көмүс ньээкэ уйабыт – саха балаҕана барахсан саха норуотун элбэх үйэлээх олоҕун кытта тэҥҥэ сайдан биһиги кэммитигэр тиийэ кэлсибит, бэйэтэ туспа остуоруйалаах тутуу эбит.
Балаҕан оҥоһуутун билиһиннэрии.
Балаҕан ис оҥоһугун, туох тэрил баарын, хайдах оҥоһуулааҕын кэпсээһин.
Манна биһиги «Бил, тобул, толкуйдаа» диэн сахалыы тыллары кытта билсиһэр анал электроннай хомуурунньукпутугар «Саха балаҕана» диэн ааттаах балаһаҕа киирэн балаҕан иһигэр туох баарын билсиһиэхпит.
|
|
|
Тэтэрээккэ үлэ. Тылдьытынан (ЭУМК) үлэ
|
- Тылбытын байытан саҥа тылларбытын тэтэрээппитигэр сурунабыт.
Баҕана - өһүөлэр түһэр мастара.
Сөбүргэнэ - туруорбах балаҕаҥҥа өһүөлэр бастарын уурбут мас (бэрэбинэ).
Өһүө – дьиэ үрдүн тутар сис мас.
Эркин – балаҕан истиэнэтэ.
Кыраада – таҥас куурдар сиэрдийэ.
|
|
|
Сынньалаҥ мүнүүтэ
|
Харахпытын сынньатан кыратык симэн ылабыт, онтон арыйабыт. Аны күүскэ симэбит, биир, икки, үс. Харахпытын арыйдыбыт. Аны барбах симэбит, биир, икки, үс. Харахпытын арыйдыбыт.
|
|
|
Барбыт билиини чиҥэтии
|
- Ылбыт билиибитин чиҥэтэн сорудах толоруохпут.
- Балаҕаҥҥа сөбө суох маллары хомуйуохха наада.
- Балаҕан иһигэр былыр маннык ыскаап баара буолуо дуо?
- Сөп. Ойуубутун баттыыбыт, ойуубут сүтэн хаалла. Ол аата сөпкө эппиккит. Салгыы көрөбүт.
|
|
|
Түмүк. Бэйэ үлэтин сыаналаныы
|
- Бүгүҥҥү уруокпутугар биһиги туох туһунан кэпсэттибит?
- Ханнык саҥа тыллары биллигит?
- Бэйэбит үлэбитин сыаналанабыт. Ким туохха ыарырҕатта? Ким тугу сөбүлээтэ?
|
|
|
Дьиэҕэ сорудах
|
Үөрэнэр кинигэбитигэр с.67 баар табылыыссаны тэтэрээккэ оҥоруу. Саха сирин төрүт олохтоохторун дьиэлэрин тэҥнээн көрүү уонна түмүк оҥоруу.
|
|
|
|
|
|
