Олёнова Светлана Дмитриевна,
учитель начальных классов
МБОУ «Баппагайинская СОШ имени М.А. Алексеева»
МР "Вилюйский улус (район)" РС(Я)
Күндү оҕолор!
Эhиги маҥнайгы уерэххит дьыла тумуктэннэ. Оскуола боруогун атыллаан киирбиккит бэ5эhээ курдук этэ да5аны номнуо биир сыл биллибэккэ ааhа о5уста.
Убаастабыллаах тереппуттэр! О5олоргутун керун эрэ, хайдах курдук улааппыттарый, ейдеммуттэрий. О5олорбут оскуола5а сурдээх элбэххэ уерэннилэр, угуhу биллилэр. Тиритиилээх-хорутуулаах, сурдээх тубуктээх, улэлээх маннайгы сылбыт тумуктэннэ.
Билигин о5олорбут хайдах уерэммиттэрин туhунан ахтан-санаан ааhыа5ын.
(Чуораан тыаhыыр) – са5аланна бастакы уруокпут – саха тылын уонна аа5ыытын уруога:
-
Бэргэн сорудахтара: 1. Саха терут тылыгар хас аhа5ас дор5оон баарый? (а, о, ы, у, у, е, и, э)
8 10 12
- Аhа5ас дор5оон араастара ханныгый? (кылгас аhа5ас, уhун аhа5ас, дифтонг) – бэлиэлэрин (фишкаларын) кердеруу.
-
Саха терут тылыгар хас бутэй дор5оон баарый?
20 19 18
4. Бутэй дор5оон араастара ханныгый? (ньиргиэрдээх, ньиргиэрэ суох, хоhулаhар, сэргэстэhэр) – бэлиэлэрин (фишкаларын) кердеруу.
-
Хоhуласпыт бутэй дор5оон тылга ханан баарый? (икки, туннук, тураллар)
Иннигэр Кэннигэр Ортотугар
-
Бэриллибит тыллартан сэргэстэспит бутэй дор5оонноох тылы бул.
Халлаан Устуул Тыас
7. Саха терут дор5ооннорун буукубаларын бул: п; з; я; ѳ; ч; дь; ж; h; к; н; нь; ь; γ.
-
Тыл хас суhуехтээ5ин хайдах быhаарабыт? (аhа5ас дор5оонун ахсаанынан)
-
Сепке суруллубут этиини бул.
-
О5ус уулуу турбут.
-
О5ус уулуу турбут
-
о5ус уулуу турбут.
II Сынньана, аралдьыйа таарыйа таабырыннары, ребустары таайыаххайын:
Таабырыннар:
-
Уокка бырахтахха умайбат, ууга уктахха уу ылбат (тимирбэт) баар уhу. (муус)
-
Бэйэбин сиэбэтэллэр да5аны, миигинэ суох аhаабаттар. (туус)
-
О5онньор са5ынньа5ын устубут киhи барыта ытыыр уhу.
-
Арыы тыа иhигэр кыhыл саhыл сытар уhу. (тыл)
-
Ииччик-бааччык баар уhу. (тыа)
-
Суhал киhи суола биллибэт уhу. (тыы)
Ребустар:
-
Ойуу бастакы буукубатынан тылы таай: (мус, таас, балык)
-
Ойуулар бастакы буукубаларын сааhылаан, саха оонньуутун аах: (хаамыска)
-
Суhуехтэри холбоон тыллары таhаар: (ба5ана, уларсар)
-
Сыыппараларынан керен атын тылы таhаар: (луук – куул)
III. Аа5ыы.
О5олор кинигэттэн текстэри аа5ан иhитиннэрэллэр:
-
Сынньалан. Ырыа: «Дважды два четыре»
Чуораан тыаhыыр – иккис уруок – математика уруога:
-
Буратино сорудахтара:
-
Саамай улахан биир бэлиэлээх чыыhыла. (9)
-
Саамай кыра икки бэлиэлээх чыыhыла. (10)
- Бу ханнык чыыhылаларый:
-
1 уоннаах 5 биирдээх (15)
-
1 уоннаах 1 биирдээх (11)
-
2 уоннаах (20)
- Тэннээ:
13 см * 1 дм 18 см * 15 см
10 см * 1 дм 10 см * 10 дм
- Задача:
Таня пластилинтан 2 яблоконы онорбут, оттон грушаны – 7-нэн элбэ5и. Таня хас грушаны онорбутуй?
Аны хас яблоконы онордо5уна груша ахсаанын кытта тэннэhиэй?
- Суоттаа:
8 * * = 6 4 ** = 7
9 * * = 8 4 * * = 8
3 * * = 10 7 * * = 2
5 * * = 9 10 * * = 10
- Фигуралар хас муннуктаахтарый?


- Бу фигура5а хас туерт муннук баарый?



- Задача:
-
Осликка тереебут кунугэр 8 шаригы бэлэхтээбиттэр. Олортон 2-тэ халлаан куех, атыттара от куехтэр. Хас от куех шаригы бэлэхтээбиттэрий?
-
Винни-Пух, Пятачок, Кролик бу задачаны маннык суоттаан таhаарбыттар, кимиэнэ себуй:
Винни-Пух – 10 шарик Пятачок – 6 шарик Кролик – 5 шарик
- Сынньалан: физминутка.
Чуораан тыаhыыр – урок русского языка и чтения:
-
Задания Красной шапочки:
-
Какие буквы могут обозначать два звука: А, Я, О, Ю, У, Ё, И, Е.
-
Найди слова, в которых первый звук гласный: Иголка, йод, число, ёжик, облако, удача.
-
В каких словах все согласные твердые: Бочка, живот, рис, цирк, мой.
-
В каких словах звуков меньше, чем букв: Ира, лось, ямка, лимон, коньки.
-
Какие слова нельзя переносить: Моя, дочь, школа, рисунок, осёл.
-
Найди слова, которые отвечают на вопрос КТО? Кошка, учебник, мяч, ребята, кукушка.
Игра «Наоборот» (слова с противоположным значением):
Храбрый – трусливый
Мокрый – сухой
Новый – старый
Сытый – голодный
Белый – черный
-
Дайте общее название:
Яблоко, апельсин, лимон - …
Стрекоза, жук, муха - …
Бегемот, носорог, жираф - …
Валенки, туфли, ботинки - …
Трамвай, автобус, метро - …
-
Какие животные могут это делать:
Лает – Каркает –
Хрюкает – Квакает –
Шипит – Воет –
Жужжит – Мычит –
Пищит – Мурлычет –
-
Найди половинки слов:
со раф о рова
кош шадь но лик
ло ра кро сёл
зеб ка о сорог
жи бака ко лень
-
Чтение текста из книги
Чуораан тыаhыыр – окружающий мир.
-
Билбэччэйгэ кемелеhуеххэйин: Айыл5а кестуутугэр сыhыаннаах таабырыннары таайын:
-
Халлаанна кыhыл кемус дьаабылака текунуйэ сылдьар уhу. (кун)
-
Тыаhаан-ууhаан кэлбит да о5уруоттары, садтары, сири-дойдуну барытын сууйан ааспыт. (этиннээх ардах)
-
Халлаанна араас еннеех муоста тутуллубут. (кустук)
Ыйытыылар:
-
Саамай аhыы фрукта (лимон)
-
Дьааттаах тэллэй (мухомор)
-
Муора5а сылдьар саамай кутталлаах балык (акула)
-
Иннэлээх сибэкки (роза)
-
Тыынар тыыннаах туга суох сатамматый? (кун, салгын, уу, почва)
-
Уунээйи барыта ханнык чаастартан турарый? (силис, ук, сэбирдэх, сибэкки, аhылыга, сиэмэтэ)
Бу ханнык харамайдарый?
-
Алта атахтаах - … (уен-кейуур)
-
Хатырыктаах - … (балыктар)
-
Куорсуннаах - … (кетердер)
-
Туулээх - … (кыыллар)
Выбери правильный ответ:
-
Самый короткий месяц в году…
-
Март, май, февраль, июль.
-
Время года…
-
Среда, вечер, сентябрь, зима.
-
В нашей стране не живет …
-
Волк, заяц, жираф, лось.
-
Осенний месяц …
-
Август, декабрь, май, октябрь.
Ырыа: «Чему учат в школе»
Манан маннайгы кылааhы тумуктуур уруокпут бутэр. Сайыны быhа сынньанан куус-уох мунньунан, элбэхтик эбии аа5ан, билии-керуу эбинэн, улаатан иккис кылааска аны куhун керсуехпут!
Ейдебунньук дипломнары, грамоталары туттарыы.