Телефон:
Адрес:
1-4olimpiada.ykt@mail.ru

Букубаар кэмигэр истэн таба суруйарга үөрэтии.

Васильева Анисия Михайловна
 Н. Н. Чусовской аатынан
 Антоновка орто оскуолатын
алын кылаас учуутала, Ньурба оройуона.
 
 
Билигин алын кылаас учууталын иннигэр улахан ирдэбиллэр тураллар. Ол курдук, үөрэнээччи барыта, маӊнайгы кылаастан саҕалаан, кэрэ, баай төрөөбүт тылын үөрэтэн, ону сатаан туттар – туһанар буоларын ситиһэр наада. Онтон учуутал үөрэтэр оҕотугар төрөөбүт тылынан сөпкө саҥарар , суруйар сатабылы иӊэрэрэ ирдэнэр.
Сахалыы таба суруйар үөрүйэҕи олохсутарга, иӊэрэргэ араас көрүӊнээх элбэх үлэ наада. Оҕону таба суруйарга үөрэтии биир киэҥник тэнийбит ньыматынан диктант буолар.
Диктант – таба суруйарга үөрэтэр эрчиллии биир суол биһирэммит көрүӊэ. Диктант көмөтүнэн оҕолор орфография уонна пунктуация быраабылаларынан сурукка сатаан тутта үөрэнэллэр. Диктант дорҕоону арааран истэр уонна истибити өйгө хатыыр дьоҕурдары сайыннарарга туһалаах. Диктант суруйалларыгар оҕолор сатаан ырыта, алҕастарын булуна уонна көннөрүнэ үөрэнэллэр. Эрчиллии бу көрүӊэ болҕомтону сайыннарарга эмиэ туһалаах.
Грамотаҕа үөрэтии кэмигэр үөрэтэр – эрчийэр диктант маннык араастарын туһанабын.
 
Истэн суруйуу.
Аан маӊнай диктаны аһаҕас дорҕоооннорун үөрэтэн баран ыытабын. Диктант диэн термини киллэрэбин. Суолтатын быһааран биэрэбин. Бу үлэнэн оҕолор кылгас уонна уһун аһаҕас дорҕооннор буукубаларын төһө билбиттэрин уонна төһө сөпкө суруйбуттарын бэрэбиэркэлиибин. Бастаан аһаҕас дорҕооннор буукубаларын барбыт бэрээдэктэринэн суруйтарабын. Буукубулаах   карточкалар дуоска үрдүгэр ыйанан тураллар. Онтон буукубалар бэрээдэктэрин ыһан суруйтарабын. Кэлин оҕолоро улахан буукубалары суруйаллар.
Сүһүөхтэри суруйарга төттөрү сүһүөхтэртэн саҕалыыр ордук. Аан бастаан уһун, онтон кылгас дорҕооннох сүһүөхтэри. Холобур: аас, ас, иис, ис. Ол кэнниттэн көнө сүһүөхтэри суруйтарабын. Холобур: саа, туу.
Диктаӊӊа биир ыараханынан сабыылаах сүһүөхтэргэ кылгас аһаҕас дорҕооннору суруйуу буолар. Ону суруйтарыам иннинэ бэлэмнэнии улэни оонньуу ньыматынан ыытабын. Бастакы оонньуу «Чуор кулгаах» тылынан барар. Сабыылаах сүһүөхтэри ааттаталыыбын. Оҕолор ханнык кылгас аһаҕас дорҕоон баарын таайаллар. Иккис оонньуу «Ханнык кылгас аһаҕас дорҕоон саспытый?». Карточкаларга сүһүөхтэри суруйабын, кылгас аһаҕас дорҕоонноро көтүтүллүбүттэр. Оҕолор эмиэ ханнык аһаҕас дор5оон саспытын таайаллар.
Маннык сабыылаах сүһүөхтэри биэриэххэ сөп:
тас        сас       бат        сат
тыс      сыс      быт      сыт
тос       сос       бот        сот
тус       сус        бут       сут
тис      сис       бит        сит
тэс                   бэт         сэт
тус                    бут        сут
Оҕолор ордук   т, с, б бүтэй дорҕооннор кэннилэригэр кылгас аһаҕас дорҕоону суруйууга сыыһаллар. Онон итинник эрчиллиилэри уруок аайы ыытабын. Сабыылаах сүһүөх араастара:
сис           лэр         тыл         хап          һох
мас          лор          сот          сап         һит
рүс          лөр          сэт           чэр          дэр
рэр          рар          тин          чыс         дар
сон          бир          тук          гар          ҕит
мин         нум         хах           гун         пут
лис          бус          йах           ҕар          бэс
лар           быс        йон           ҕус          кат
 
Бу сүһүөхтэри биир улахан таблицаҕа уонна хас биирдии оҕоҕо карточкаларга суруйабын. Оҕолор кылааска, дьиэҕэ элбэхтик ааҕан, суруйан эрчиллэллэрин ситиһэ сатыыбын.
Биир үчүгэй ньыманан маарыннатан суруйуу буолар.
А) Биир олохтооох тылга сыһыарыы эбиллибит түбэлтэтигэр. Холобур: сон – соно – сону – сонум.
Иннигэр эбии биир эрэ буукубалаах буоллаҕына. Холобур: айах – тайах, үрэх – сүрэх.
Б) Утарыта тутан тэӊнээн суруйтарыы. Бу түбэлтэҕэ уһун аһаҕас дорҕоонноох тылы урут суруйтарар ордук. Холобур: баар – бар, ыытар – ытар.
В) Тылы урут ырытан баран суруйуу. Бу ньыма биир дорҕоонноро эрэ атын туспа олохтоох тылларга туттуллар. Суруйуох иннинэ ханнык дорҕоонноро атына бэлиэтэнэр. Холобур: сиир  - сүүр, буор – быар, чочу – чоху, ийэ – эйэ.
Графическай диктант.
Дорҕоону араартарыы тыл дорҕоонун ахсаанын көрдөрөр графическай схеманы билиһиннэриитэн саҕаланар. Графическай схеманы көрөн, бэриллибит тыл хас дорҕооннооҕо быһаарыллар. Тыл дорҕоонноро фишкаларынан бэлиэтэнэллэр. Ону оҕолор букваларынан солбуйан тыл таһааран суруйаллар. Фишкалар көмөлөрүнэн диктаны 2 араастык ыытабын:
А) Ыраас  диэн тылы суруйтарабын. Фишкалар көмөлөрүнэн бэлиэтиибин, онтон тэтэрээккэ суруйабыт. 
Б) Бэлэм схема5а тыллары булабыт. Холобур: биир схема5а ыраас, араас, алаас, улуус уо.д.а. тыллар сөп түбэһэллэр.
Б) Бэлэм схема5а тыллары булабыт. Холобур:                          
Тыллары уонна этиилэри суруйарга схемалары туттабын. Тыллары көнө сурааһыннарынан бэлиэтиибин. Холобур: Күн көрдө – диэн этиигэ схеманы оӊоробун. Маны сэргэ быраабыланы киллэрэбин: «Этиигэ маӊнайгы тыла улахан буукубаттан суруллар, этии бутэһигэр точка турар».
Итини  кытта тэӊӊэ маннык  бэлиэлэри киллэрэбин:
 
                  - икки сүһүөхтээх тылга;
                  - үс сүһүөхтээх тылга;
 
                    - уһун аһаҕас дорҕооӊӊо;
                 - дифтоӊӊа;
 
                    - бүтэй дорҕоон хоһулаһыыта;
 
                   - бүтэй дорҕоон сэргэстэтэһиитэ.
 
Аан бастаан схеманан икки сүһүөхтээх  тыллары суруйарга киллэрэбин. Тоҕо диэтэххэ, икки сүһүөхтээх тыллары суруйалларыгар оҕолор сүһүөхтэри тус – туспа туруоруохтарын сөп. Холобур:
- Арыы  диэн тылы сүһүөхтээн.
- Хас сүһүөхтээх тылый? (2)
Дуоскаҕа схема оӊоробун:
 - Маӊнайгы сүһүөҕү этиӊ. Ханнык дорҕоон иһиллэрий?
- Иккис  сүһүөҕү. Ханнык дорҕооннор иһиллэллэрий?
- Бастаан маӊнайгы сүһүөҕү, онтон холбуу иккис сүһүөҕү суруйабыт.
Биирдии тыллары суруйарга эрчийэн баран этиилэри суруйарга үөрэтэбин. Тыллары холбуу суруйбаттарын туһугар схеманы тутуһуннарабын. Холобур: Бу эмис собо. – диэн этиини суруйтарыахтаахпын.
- Бу этии хас тыллааҕый?
Дуоскаҕа схема оӊоробун.                                         .
- Этии маӊнайгы тыла улахан буукубаттан суруллар, этии бүтэһигэр точка турар.
-Маӊнайгы тыл ханныгый?
- Хас сүһүөхтээҕий?
- Суруйдубут.
- Иккис тыл ханныгый?
- Хас сүһүөхтээҕий?
- Маӊнайгы сүһүөх?
- Иккис сүһүөх?
- Холбуу суруйдубут.
- Үһүс тыл ханныгый?
- Хас сүһүөхтээҕий?
- Маӊнайгы сүһүөх?
- Иккис сүһүөх?
- Холбуу суруйдубут.
Бүтэһигэр маннык схема тахсар :                                             .
Текси кытта эмиэ итинник үлэлиибин.
Бүтэй дорҕоон хоһулаһыытын , сэргэстэһиитин кэлин суруйан бүтэн баран бэлиэтиибин.
Диктант бу арааһын сахалыы дорҕооннору уонна буукубалары үөрэтэн бүтэриэхтэригэр дылы ыытабын.
Оҕоҕо тыл дорҕооннорун ырыттара үөрэтэн, дорҕооннору арааран истэр дьоҕуру эрдэ уонна түргэнник сайыннарыллар. Дорҕоону истиинэн араарар оҕо мөлтөхтүк, бытааннык да аахтар, сурук үлэтигэр аҕыйахтык алҕаһыыр уонна ааҕар тиэмпэтэ инникитин түргэтиир.
 
Көрдөрүүлээх – сэрэтиилээх диктант.
Тыллары карточкаларга эбэтэр дуоскаҕа суруйабын. Көрдөрүллэр тыл хайдах сурулларын быһаарабын. Оҕолор тылы өйдөрүгэр хатаабыттарын кэннэ, этэн биэрэн суруйтарабын. Сабыллыбыт тылы арыйабын. Оҕолор суруйбуттарын тэӊнээн көрөллөр, сыыһаларын көннөрүнэллэр. Алҕастарын ырытабыт.
Айар диктант элеменнэрин туһанабын. Холобур: Бас – диэн тылы ылабын.
- Аһаҕас  дорҕооно ханныгый?
- Ити аһаҕас дорҕоону атын аһаҕас дорҕоонунан солбуйан атын тыллары суруйуӊ. (Бас – бус, бис ,бэс).
- Сүүр диэн тылга уһун аһаҕас дорҕоону дифтоннарынан солбуйан тылларда таһаарыҥ (Сүүр – сүөр, суор, сиэр).
 
Бэрэбиэркэлиир (хонтуруолунай) диктант.
Бу үлэнэн таба суруйар дьоҕурдара сайдан иһиитин, ылбыт билиилэрин  сурукка туттар сатабылларын бэрэбиэркэлиибин. Оҕолор туохха ыарырҕаталларын, мунаахсыйалларын чуолкайдыыбын. Ол барыта таба суруйууга ыытар үлэбин былааннырбар туһалаах уонна наадалаах. Хонтуруолунай диктаны уруок устата ыытыахха  сөп.
 
Букубаар кэмигэр истэн таба суруйарга үөрэтэр үлэбин утумнаахтык ыыта сатыыбын. Үлэм саҕаланыытыгар оҕолору диктаны суруйарга үөрэтэрбэр ыарырҕаппытым. Ол иһин толкуйдаан баран, схемалары туттубутум. Ити схемалары оҕолорго сөп түбэһиннэрэн, сылтан сыл аайы тупсаран, уларытан, эбэн испитим. Оҕорор суруйар дьоҕурдара сайдан иһэрин бэлиэтии көрбүтүм. Графическай диктаны  күн бүгүнүгэр диэри сөбүлээн туттабын.
Үөрэтэр – эрчийэр диктаннары уруок сыалыгар сөп түбэһиннэрэн, 5 – 15 мүнүүтэҕэ, син биир атын эрчиллиилэр курдук, уруок этабын быһыытынан ыытыахха сөп.
Алын кылаастарга оҕолор суруйарга аан маӊнай үөрэнэллэрин быһыытынан, диктант үөрэтэр – эрчийэр оруола улахан буолуохтаах. Ол диктаннары утумнаахтык  ыытыынан  ситиһиллэр. Диктант араас көрүӊнэрин уларыта сылдьан ыытар наада. Сурук үлэтин бу көрүӊэ таба суруйууга үөрэтэр буолбакка, оҕо болҕомтотун, үлэлиир, толкуйдуур дьоҕурун сайыннарыыга эмиэ көмөлөөх буоларын ситиһиллиэхтээх.
 
 
Отзывы
Идея создания сайта мне очень понравилась. Данный сайт позволяет организовать дистанционное творческое сотрудничество с другими педагогами и обучающимися. Ещё одно преимущество сайта - то, что задания и конкурсы проводятся на двух языках – русском и якутском. Желаю успехов в работе сайта!
Боярова Людмила Андреевна – заместитель директора по воспитательной работе МОБУ СОШ №12 г. Якутска, Отличник образования РС(Я)
Боярова Людмила Андреевна – заместитель директора по воспитательной работе МОБУ СОШ №12 г. Якутска, Отличник образования РС(Я)
Сайт полезный, познавательный для детей и педагогов. Обращает внимание его практическая направленность. Разделы сайта грамотно подобраны, интересны. Большой выбор олимпиад и конкурсов на якутском и русском языках. Хорошая возможность детям проверить уровень знаний по предметам, а педагогам - обмениваться материалами в альманахе "Я - педагог". Желаю процветания и достижения всех ваших целей!
Григорьева Дария Васильевна - учитель начальных классов, Почётный работник общего образования РФ, г. Нюрба
Григорьева Дария Васильевна - учитель начальных классов, Почётный работник общего образования РФ, г. Нюрба
Сайт дистанционных олимпиад и конкурсов обеспечивает сознательное и активное участие школьников в процессе обучения в школе и полное освоение учебного материала. Здесь организуется творческая работа с педагогами и обучающимися. Желаю удачи во всех начинаниях!
Винокурова Екатерина Ивановна - Кандидат педагогических наук, автор учебных пособий «Культура народов РС(Я)», «Уран тарбах кистэлэҥэ», «Уроки предков» и др.пособий.  Ведущий научный сотрудник ФГБНУ "Институт национальных школ РС(Я)
Винокурова Екатерина Ивановна - Кандидат педагогических наук, автор учебных пособий «Культура народов РС(Я)», «Уран тарбах кистэлэҥэ», «Уроки предков» и др.пособий. Ведущий научный сотрудник ФГБНУ "Институт национальных школ РС(Я)
Ситуация с коронавирусом отрезала нас от мира. Чем вы занимаетесь во время самоизоляции? А я открыла для себя очень полезный, мотивирующий сайт, который предлагает детям попробовать свои силы, знания и умения в различных конкурсах и олимпиадах. Уверена, что и для себя вы найдете там много интересного и увлекательного. Для успешного повышения категории и аттестации педагогов отлично подходит размещение методических материалов в электронном альманахе «Я – педагог». Успехов Вам и Удачи!
Скрябина Ульяна Егоровна - Отличник гражданских инициатив РС (Я), режиссер-сценарист, организатор благотворительных мероприятий, акций концертов, председатель ОО "Многодетная семья Якутии"
Скрябина Ульяна Егоровна - Отличник гражданских инициатив РС (Я), режиссер-сценарист, организатор благотворительных мероприятий, акций концертов, председатель ОО "Многодетная семья Якутии"
Большое спасибо организаторам такого хорошего сайта. С радостью принимаем участие в каждой олимпиаде! Заранее готовимся к олимпиадам, по итогам которых наши дети занимают призовые места, получают красочные дипломы, пополняют свое портфолио. У детей появляется уверенность в своих силах, познавательная активность, высокая мотивация. Очень понравился проект "Электронный альманах", тут есть много полезного, особенно для молодых учителей, которые учатся у своих более опытных коллег, тут богатый материал, учителя щедро делятся своим опытом, за это отдельное спасибо! Ведь все мы были когда-то начинающими педагогами, жаль что в то время не было такого полезного, тщательно продуманного сайта. От имени моих коллег, учеников и их родителей говорю слова благодарности за ваш труд, за желание развивать наших детей и нас учителей!

С уважением, Соловьева Анна Ивановна, учитель начальных классов.
Сейчас, когда идет эра интернета, каждый из нас погружен в эту паутину. И в этой паутине нужны познавательные сайты, где ученик самостоятельно сможет проверить свои знания, силы. Это хоть маленький, но опыт. Участие в дистанционных олимпиадах и занятия в тренажерах придают уверенности ученику. При дополнительной подготовке к олимпиадам повышается уровень знаний, также возможно и вспоминается даже что-то слегка забытое, и если по итогам хороший результат - повышается самооценка школьника. И даже если не очень хороший итог, то он тоже полезен, так как является стимулом укрепить свои знания. Считаю, что ваш сайт этому и способствует. Отрадно, что в сайте можно и педагогам поделиться своим опытом педагогической деятельности. Желаю дальнейшего процветания вашей команде!


Николаева Мария Андреевна – учитель начальных классов МБОУ «Антоновская СОШ им.Н.Н.Чусовского» Нюрбинского района, Отличник образования РС (Я), Почетный работник воспитания и просвещения РФ.
Ваш сайт - незаменимый помощник на уроках, при подготовке к олимпиаде. Для ребят все конкурсы, олимпиады - отличная умственная тренировка и соревнование! Планируем и в дальнейшем принимать участие. Спасибо вам большое!
Алексеева Евдокия Николаевна - учитель начальных классов Нюрбинской СОШ №1, Отличник образования РС(Я)
Алексеева Евдокия Николаевна - учитель начальных классов Нюрбинской СОШ №1, Отличник образования РС(Я)
Здравствуйте! Благодаря вашему тренажёру мой сын за несколько дней выучил всю таблицу умножения. Теперь будем учить словарные слова.

Мама Артёма Иванова Мари, г. Якутск
Здравствуйте, уважаемые организаторы семейной олимпиады по английскому языку.
Рады принять участие в республиканской семейной олимпиаде по страноведению. Получила положительные отзывы от родителей и учеников об олимпиаде.

С уважением,
Зинаида Шестакова
Добрый день! Спасибо организаторам за проведение дистанционных олимпиад во время дистанционного обучения! Очень рады, что наша дочка участвовала и заняла 1 место. Вам процветания, успехов!


Анастасия Бурнашёва – родитель.
Очень хорошие олимпиады. Задания соответствуют возрасту ребенка. В такое время, когда все сидим на самоизоляции, такие олимпиады очень нужны.

Бурнашева Галина Федосеевна - учитель начальных классов МОБУ "СОШ №38" г. Якутска
Дорооболоруҥ! Бу сайт олус интэриэһинэй, араас конкурстар, олимпиадалар тахсаллар. Мин оҕолорбун астына кытыннарабын. Инникитин куруук бииргэ буолуохпут. Улахан махталбын тириэрдэбин, сайда-үүнэ туруҥ!

Ульяна Николаевна Колесова, алын кылаас учуутала, А. Осипов аатынан Бэрдьигэстээх орто оскуолата
Здравствуйте, уважаемые организаторы олимпиады!
Спасибо большое за ваш труд и вклад в развитие наших детей!
Вопросы были очень интересные и познавательные.

Успехов вам!
Всего вам доброго,
С уважением, Марианна Вивиерс, родитель.
Здравствуйте!
Спасибо огромное за проведение олимпиады и своевременную рассылку дипломов!


С ув. Матильда Портнягина, учитель начальных классов, г. Якутск
Спасибо огромное за олимпиаду и за красочно оформленные дипломы

С уважением, Екатерина Парникова, МБОУ "Мюрюнская СОШ №1 им. Г.В.Егорова", Усть-Алданский улус (район)
Здравствуйте! Спасибо большое за интересные и полезные задания. Желаем дальнейших успехов и будем рады сотрудничеству.

С уважением, Зинаида Артёмовна Ядреева, учитель начальных классов, Намский район.
Спасибо, очень рада нашему сотрудничеству!

Васильева Матрёна Иннокентьевна, учитель начальных классов, Сунтарский улус
Какой успех! Какая радость! Спасибо большое за олимпиаду, мы очень рады! 🥰🌹👏👍
Кириллина Мария Михайловна, учитель начальных классов, с. Дикимдя, Горный улус
Выражаем огромную благодарность за Ваш труд, спасибо!

С уважением коллектив 4 класса МБОУ Сасыльская СОШ

Все материалы, находящиеся на сайте, охраняются в соответствии с законодательством, в том числе, об авторском праве и смежных правах

Телефон
Адрес:
1-4olimpiada.ykt@mail.ru